از ازل تا به ابد ادامه يافته ، وجودى است كه بر همه بندگان مىكند ، و اصلا آنها را براى رحمت آفريده است وَلِذلِكَ خَلَقَهُمْ ( هود - 119 ) . به همين دليل اعراض و لجاجت شما هرگز مانع لطف او نخواهد بود ، و پيامبر ص و مؤمنان راستين هم نبايد دلسرد شوند كه اين اعراض از حق و پيروى از شهوات و هوى و هوس نيز سابقه طولانى دارد ! اما براى اينكه تصور نكنند كه لطف بى حساب خداوند مانع مجازات آنها در پايان كار خواهد شد كه مجازات نيز خود ، مقتضاى حكمت او است ، در آيه بعد مىافزايد : « ما كسانى را كه نيرومندتر از اينها بودند هلاك و نابود كرديم » ( * ( فَأَهْلَكْنا أَشَدَّ مِنْهُمْ بَطْشاً ) * ) . « و داستان پيشينيان قبلا گذشت » ( * ( وَمَضى مَثَلُ الأَوَّلِينَ ) * ) . در آياتى كه قبلا بر تو نازل كرده‌ايم ، نمونه‌هاى زيادى از اين اقوام سركش و طغيانگر مطرح شده‌اند ، و شرح حال آنها از طريق وحى ، بى كم و كاست بر تو نازل گرديده ، در ميان آنها اقوامى بودند كه از مشركان عرب بسيار نيرومندتر بودند ، با امكانات و ثروت و نفرات و لشگر و استعداد فراوان ، اقوامى همچون فرعون و فرعونيان ، زورمندانى همچون قوم عاد و ثمود ، اما برويد ويرانه‌هاى شهرهاى آنها را ببينيد ، و سرگذشت آنها را در تاريخ بخوانيد ، و از همه روشنتر آنچه را در قرآن در باره آنها نازل شده است بررسى كنيد تا بدانيد شما طاغيان لجوج از عذاب دردناك الهى هرگز در امان نيستيد . « بطش » ( بر وزن فرش ) چنان كه « راغب » در « مفردات » مىگويد : به معنى « گرفتن چيزى است با قدرت » و در اينجا با كلمه « اشد » نيز همراه شده كه نشانه قدرت و نيروى بيشترى است . ضمير در « منهم » به مشركان عرب بازمىگردد كه در آيات قبل مخاطب